Een vrouwelijke leermeester
Een vrouwelijke leermeester
| Objectnummer: | AHGK-0038.1 |
| Titel: | Een vrouwelijke leermeester |
| Collectie: | Verhalen |
| Object: | schilderijen |
| Beschrijving: | Boven de schoorsteenmantel in de consistorie van de Grote Kerk hangt een schilderij waarop vijf Zwolse predikanten en de koster uit 1691 staan. Hendrick ten Oever heeft dit schilderij op 62-jarige leeftijd gemaakt. Hij wordt begraven in diezelfde Grote Kerk “te half drie ter Sijde ’t Choor” op 15 juni 1716. Zijn graf is al lang geruimd. Er is redelijk wat bekend over zijn leven en werk, maar men weet niet wie hem schilderen heeft geleerd. Zijn vroegste portret (1657) toont veel overeenkomsten met enkele portretten die volgens latere bronnen door Eva van Marle geschilderd zouden zijn. Maar wie was Eva van Marle? Zou zij hem schilderen hebben geleerd? Een vrouw als leermeesteres was in die tijd op zijn minst gezegd ongebruikelijk. Bovendien staat haar naam niet in een register met namen van leden van het Zwolse Sint Lucasgilde uit 1639 waarin onder anderen zes schilders genoemd worden. Pas in 1875 komt haar naam voor het eerst voor op de inventarislijst van het Zwolse Vrouwenhuis, opgesteld door de directeur van het Vrouwenhuis, mr. Willem Steven van der Gronde. Hij schreef zes portretten toe aan Eva van Marle waarvan vijf portretten met de signatuur EM.F. EM zou voor Eva van Marle staan en de F voor Fecit (heeft gemaakt). Lange tijd werd achter haar naam als maker van de portretten toch nog een vraagteken gezet maar in 1930 wordt zij opgenomen in een uitgebreide en veelgebruikte encyclopedie van vooral beeldende kunstenaars in verschillende periodes, het kunstenaarslexicon van Thieme en Becker. Ondanks dat blijft men twijfelen of de signatuur ‘EM’ wel van Eva van Marle is: want is het niet toevallig dat van der Gronde’ s overgrootmoeder Helena Eva Golts was die in 1745 met Berend van Marle trouwde? Daar komt nog bij dat in de bovengenoemde gildelijst uit 1639 wel de naam van een andere schilder staat, Evert Meertman. Hij is mogelijk dezelfde persoon als de meester-schilder Ever(ard)t Moerman(s), Moertman of Moorman (verschillende schrijfwijze van namen was in die tijd niet vreemd, het groene boekje met spellingregels was toen nog niet uitgevonden). Hij kwam vanuit Antwerpen naar Zwolle om hier met schilderen zijn brood te verdienen. Hij trouwde in 1634 met de dochter van een Zwolse goudsmid en verwierf in 1639 het burgerrecht van Zwolle. In 1642 koopt hij een graf in de Grote Kerk waarvan de zerk langs de zuidwand nog te vinden is. Hij werd op 2 april 1659 begraven. Zijn graf is geruimd, net als dat van Hendrick ten Oever. Meester-schilder Evert Meertman en zijn leerling (?) Hendrick ten Oever vinden dus beiden hun laatste rustplaats in dezelfde Grote Kerk. En de meester-schilderes Eva van Marle? Heeft mr. Willem Steven van der Gronden haar bestaan uit zijn duim gezogen of gaan kunsthistorici nog nieuwe bronnen vinden? Auteur: Annette Thijs-Sol Bronnen: 1. Saskia Zwier, Het raadsel EM. Schilder zonder oeuvre of oeuvre zonder schilder, Zwols Historisch Tijdschrift 1,(2014) 4-12 2. https://www.zwolsehistorischevereniging.nl/zwolse-historisch-tijdschrift-2014-aflevering-1/ 3. https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/MarleEva 4. https://www.wieiswieinoverijssel.nl/zoekresultaten/p2/535-hendrik-ten-oever 5. Museum Catharijneconvent – Erfgoed in Kerken en Kloosters |
| Vervaardiger: | Eva van Marle / Hendrick ten Oever |
| Vaste standplaats: | Consistorie |